من اینجا ریشه در خاکم

من اینجا عاشق این خاک از آلودگی پاکم.

من اینجا چه می خواهم، نمی دانم!

امید روشنایی گرچه در این تیرگی ها  نیست

من اینجا باز در این دشت خشک تشنه می رانم 

من اینجا روزی آخر از دل این خاک، با دست تهی

گل برمی افشانم.

من اینجا روزی آخر از ستیغ کوه، چون خورشید،

سرود فتح می خوانم،

و می دانم

تو روزی بازخواهی گشت!

                                                                         فریدون مشیری

در دوران هخامنشیان اگر چه شاه بسیار محترم و عزیز بود ولی اختیاراتش محدود بود. و بهیچوجه قدرت فراعنه و دیکتاتوری آشوری و رومی نمیرسید.

هرودت مینویسد در ایران شاهان و حکمرانان بهیچوجه در کار خود آزاد نیستند و نظریات و خیالات خود را در مجلس ملی پیشنهاد می کنند تا پس از صلاحدید و تصویب نمایندگان بموقع اجرا گذاشته شود.

دینشاه ایرانی نیز در این باره می نویسد:«در عهد هخامنشیان دربار سلطنتی، مجلس سنا از اشراف و رؤسای قبائل تشکیل میداد و پادشاه در مواقع دشواری راجب بامور مهم سیاسی با آنها مشورت می کرد و رأی قطعی از مجلس مزبور صادر     می شد.

از آنجا که در کتب مقدس ایران مخصوصا" اوستا از شاهان دعوت شده به عدل و انصاف فرمانروایی کنند اغلب شاهان هخامنشی می کوشیدند عادل باشند و حقوق مردم را مراعات نمایند.

دربین شاهان روش حکومت کورش کمبوجیه وداریوش اول مخصوصا" قابل توجه است حکومت این دو مرد بزرگ که نام شاهنشاه واقعا" برای آنها برازنده بود دارای چنان سازمان منظمی بود که با مطالعه تشکیلات حکومتی آنها به یاد سمفونیهای بزرگ بتهوون می افتد. داریوش و کورش با رفتار ملایم و حسن سیاست از تصادمات ملل مختلفه که در زیر سلطه ایران بودند جلوگیری کردند و چنان نظم و امنیتی در سراسر امپراطوری خود حکمفرما ساختند که جانشینان بیعرضه ونالایقشان توانستند سالیان دراز براحتی بر 30ملت مختلف بفرمانروایی پردازند.

ویل دورانت درباره تشکیلات امپراطوری داریوش بزرگ می نویسد:«سازمان اداری کشور را به صورتی درآورد که تا سقوط امپراطوری رم پیوسته بعنوان نمونه عا لی از آن پیروی می کردند با نظم و سامانی که داریوش مقرر داشته بود آسیای غربی به چنان نعمت و آرامش خاطری رسید که تا آن زمان در این ناحیه پرآشوب کسی چنان آسایشی را بخاطر نداشت»هم او درباره ی شاهنشاهی کورش بزرگ عقیده دارد که شاهنشاهی مزبور «نه تنها از بزرگترین سازمانهای سیاسی پیش از دولت رم قدیم بود بلکه یکی از خوش ادوارترین دولتهای همه دورههای تاریخی»نیز بشمار می رفت. هیچ عجیب نیست اگر افلاطون روش حکومت هخامنشیان را ستوده و دمکراسی آشفته و پر هرج ومرج یونان را بباد انتقادگرفته و استبداد پر از نظم و دیسیپلین ایران را بر دمکراسی میهن خود برتری داده است.

هیچ عجب نیست اگر «تورات» نژاد ایرانی را آسمانی بداند و به گوید که این نژاد برای نجات ملتها و گسستن زنجیرهای اسارت و بردگی مأ موریت داشته است.

علی زرینه باف در «بسوی ارمانها» می نویسد:«این بزرگترین افتخار برای ماست که در روزگاری که پادشاهان مصر ادعای خدایی می کردند و سلاطین اشور و بابل دربرابر بت ها سر تعظیم فرود می آوردند داریوش بزرگ با آن حشمت در برابر اهورامزداپیشانی بندگی بر زمین می ساید و می گوید:با اراده ی اهورامزدا من شاهم اهورامزدا شاهی رابه من بخشیده است.»

                  خوشبخت کسی است که راستی رابرای راستی انجام دهدنه پاداش.

                                           «خردمند بزرگ زرتشت»

فردوسی به سال 328 در توس به دنیا آمد فردوسی تصنیف شاهنامه را در 35 سالگی شروع کرد و در 70 سالگی به پایان رسانید بر خلاف آنچه شهرت دارد فردوسی این کتاب را به خاطر گرفتن صله از سلطان محمود غزنوی که یک مسلمان سنی ترک بود و با ایرانی و ایرانیگری دشمنی می ورزید ننوشت بلکه حس میهن پرستی و شدت علاقه او به ایران او را به این کار برانگیخت و خود او در این باره گفته است:

بسی رنج بردم بدین سال سی                         عجم زنده کردم بدین پارسی

فردوسی نه تنها توقعی از سلطان محمود نداشت بلکه وی از این سردار حریص و بی رحم ترک نفرت داشت و به او پرخاش می کرد چنان که می گوید:

ایا شاه محمود کشور گشای                         ز من گر نترسی بترس از خدای

فردوسی پس از طی یک عمر پر افتخار بسل 416 هجری در 90 سالگی درگذشت در زیر نمونه ای از اشعار او که حاوی پاره ای از مطالب نامه ای است که رستم فرخزاد به برادرش نوشته و در آن پیش بینی کرده در صورت پیروزی اعراب در جنگ قادسیه ایران با چه مشکلاتی روبرو خواهد شد:

چو با تخت منبر برابر شود                                    همه نام بوبکر و عمر شود

تبه گردد این رنج های دراز                                 نشیبی دراز است پیش فراز

نه تخت و نه دیهیم بینی نه شهر                        ز اختر همه تازیان راست بهر

چو روز اندر آید به روز دراز                            شودشان سر از خواسته بی نیاز

بپوشد از ایشان گروهی سپاه                                 ز دیبا نهند از بر سر کلاه

نه تخت و نه تاج و نه زرین کفش                   نه گوهر نه افسر، نه زرین درفش

برنجد یکی، دیگری برخورد                                بداد و ببخشش کسی ننگرد

شب آید یکی چشم رخشان کند                        نهفته کسی را خروشان کند

شتابان همه روز و شب دیگرست                      کمر بر میان و کله بر سرست

زپیمان بگردند و از راستی                                  گرامی شود کژی و کاستی

پیاده شود مردم رزمجوی                                   سوار آنکه لاف آرد و گفتگوی

کشاورز جنگی شود بیهنر                                           نژاد و بزرگی نیابد ببر

رباید همی این از آن، آن از این                                   ز نفرین ندارند باز آفرین

نهانی بتر زآشکارا شود                                      دل مردمان سنگ خارا شود

بداندیش گردد پدر بر پسر                                  پسر همچنین بر پدر چاره گر

شود بنده بی هنر شهریار                                       نژاد و بزرگی نیاید به کار

بگیتی نماند کسی را وفا                                            روان و زبان ها پر جفا

زایران و از ترک وزتازیان                                           نژادی پدید آید اندر میان

نه دهقان نه ترک و نه تازی بود                               سخن ها بکردار بازی بود

همه گنج ها زیر دامن نهند                          بمیرند و کوشش به دشمن دهند

چنان فاش گردد غم و رنج و شور                       که رامش به هنگام بهرام گور

نه جشن و نه رامش نه گوهر نه کام                به کوشش زهر گونه سازند دام

زیان کسان از پی سود خویش                             بجویند و دین اندر آرند پیش

                                      درود بر روان پاکش باد

کورش بزرگ یک فرمانده بزرگ بود و در فن استراتژی و لشکر کشی همتایی نداشت او توانست در عرض مدت بسیار کوتاه بر 3 دشمن بزرگ غلبه کند و به عمر 2 امپراطوری (امپراطوری لیدی و بابل) خاتمه دهد ولی این فتوحات در برابر مقام والای او به عنوان پیشوای حقیقی انسان ها هیچ است.

 بی سبب نیست ایرانیان کورش را «پدر» و یونانیان او را «حامی ضعفا و پادشاه عادل» و یهودیان او را «مسیح موعود» و بابلیان «فاتح آزادیبخش» می خواندند کورش با رفتار پسندیده ای که نسبت به ارامنه کرد چنان در نزد آنها محبوبیت به دست آورد که تیگران ولیعهد ارمنستان یک بار اظهار داشت: «نیزه داری کورش را بر ولیعهد بودن در ارمنستان ترجیح می دهم» آشیل یونانی که دشمن ایرانیان بود در یکی از تراژدیهای خود کورش را «یک سعادتمند» معرفی کرده و می گوید «او به تبعه خود آرامش بخشید و خدایان دوستش می داشتند زیرا دارای عقلی سرشار بود» گزنفن یک دشمن دیگر ایران می نویسد:«او توانست دل های مردمان و ملل را طوری به خود جذب کند که همه می خواستند جز اراده او چیزی بر آنان حکومت نکند» هم او می نویسد تا موقعی که اطلاع از احوال کورش نداشت تصور می کرد که برای آدمی حکومت کردن بر جانوران بسی آسانتر از حکومت بر همنوعان است ولی هنگامی که استادی کورش را در مهار کردن آدمیان مشاهده کرد مجبور شد عقیده خود را تغییر بدهد و از آن به بعد معتقد شود که «حکومت بر آدمیان نه محال است و نه دشوار مشروط به این که حاکم در امر حکومت بصیر و دانا باشد»

و کنت گوبینو صد سال پس از مرگ کورش این سخنان جاوید را درباره اش نوشت: «او هیچگاه نظیر خود را در جهان نداشته است او یک مسیح بود و مردی که      درباره اش حکم کرده بود :او باید برتر از دیگران باشد

آلبر شاندو یک نویسنده دیگر فرانسوی در ستایش این شاه بزرگ می نویسد:     « حقیقت آن است که کورش هرگز مایل نبود پادشاهی ستمگر و زور گو باشد همیشه در جنگ ها به حداقل کشتار قناعت می کرد و از ارتکاب جنایات و شکنجه های عجیب و کشف راه های جدید کشتن که غالب پادشاهان آن زمان بدان مشغول بودند لذت نمی برد. کورش مناطقی را که سر راهش بود ویران نکرد و از این حیث کمتر پادشاه فاتحی نظیر او می توان یافت. او عقیده نداشت که مأموریت او نابود کردن بیرحمانه سایر ملل و برده کردن آنهاست. تصور نمی کرد که او فقط مأمور خدمت به یک نژاد خاصی است که بر سایر نژادها برتری داشته باشد»

«.. او یکی از بزرگترین فاتحان دنیای باستان به شمار می رود، به طور قطع از محبوبترین فاتحان حهان نیز محسوب می شود، ملایمت و حسن سیاست او دشمنانش را به احترام ناگزیر می کرد و باز او می نویسد « افتخار بر کورش که در مدتی کوتاه قوم خود را در نخستین صف افوام جهان قرار داد و شهرهای بزرگی که نشانه مقدسی از عظمت تمدن پارسی بود بر سطح خاک بنا کرد افتخار بر کورش که میهن پرستی روشن ضمیر بود و حکومت عاقلانه اش جانشین استبداد حکومت ضعیف و بی مایه کلخ  های بزرگ بابل شد حکومت منحطی که بدون توجه به انحطاط قوم خود چیزی جز عیش و نوش نمی اندیشید. افتخار بر کورش، افتخار بر کورش، افتخار بر کورش که پیروزی جاودان خود را با این کلمات ساده بر دیوار های تخت جمشید گفت:«من کورش هخا منشی»  

من لوح زرینم مرا مگذار و مگذر                           من جان شیرینم مرا مگذار و مگذر

من سرزمین ایزد مهرآفرینم                             من پاک و بی کینم مرا مگذار و مگذر

هر گوشه خاک من آتشگاه مهر است                   رخشنده پروینم مرا مگذار و مگذر

من میهن ایرانی یکتاپرستم                              من فوق تحسینم مرا مگذار و مگذر

بر تارک من می درخشد نام زرتشت                       او گشته آذینم مرا مگذار و مگذر

پندار و گفتارو نکو کردار و نیکو                                شد رمز آیینم مرا مگذار و مگذر

من زادگاه کورشم مهر خشایار                             من مام گرگینم مرا مگذار و مگذر

از من کیومرث آمد وجمشید و رستم                  هم شاه شروینم مرا مگذار و مگذر

صدها ستاره پروراندم همچو بابک                         خرم چنان دینم مرا مگذار و مگذر

از مازیارم مهر میهن خوش بیاموز                          وز مهر افشینم مرا مگذار و مگذر

نوشین روانها زاده ام در بستر داد                      من شهد نوشینم مرا مگذار و مگذر

ضحاک اگر آمد ز ریگستان بیداد                           من کاوه آهنینم مرا مگذار و مگذر

من خاستگاه مزدک مردم پرستم                             ضد تموچینم مرا مگذار و مگذر

من با بزرگی دادخواهی دانش و مهر                چون ویس و رامینم مرا مگذار و مگذر

در عرصه شطرنج تاریخ جهانی                                 برتر ز فرزینم مرا مگذار و مگذر

فردوسی از من سعدی از من حافظ از من                 گلزار نسرینم مرا مگذار و مگذر

من چهر امیدم و خواهند پاکان                             پیوسته رنگینم مرا مگذار و مگذر 

بر چهر من نقش است داغ صد سیاوش              اکنون که غمگینم مرا مگذار و مگذر

من واژه عشقم که می مانم به عالم                          پژواک آیینم مرا مگذار و مگذر

فرهاد گون با کوه سختیها تو بستیز                     من مهر شیرینم مرا مگذار و مگذر

من قبله گاه پاک دینان جهانم                                   ایران دیرینم مرا مگذار و مگذر

                                                                                        ایران دیرین

                                                                                             سروده دکتر بادکوبه ای

فروهر در اوستا فروشی، در فارسی هخامنشی فرورتی و در پهلوی فروهر است و از دو جز (فره) به معنای پیش و (وهر)به معنای کشنده و برنده تشکیل یافته و رویهم به معنای پیش برنده یا عامل پیشرفت می باشد. فروهر یکی از اجزای پنج گانه بدن انسان می باشد که به همراه اهو(جان)، دئنا(وجدان)، بئوذ(هوش و ادراک) و ارون(روان) بدن آدمی را تشکیل می دهند.

بر اساس آموزش های اوستا فروشی یا فروهر نوری از انوار الهی است که در بدن هر شخص هنگام تولد به امانت گذاشته می شود تا روان را به سوی اهورامزدا راهنمایی کند (فطرت و حس خداجویی بشر که در سایر ادیان نیز آمده است) و در سراسر زندگی انسان هیچ گونه آلودگی نمی پذیرد هنگام مرگ از بدن جدا شده و به سوی اهورامزدا برمی گردد (مسئول اعمال نیک و بد انسان نبوده و پاسخگوی اعمال فقط روان است)

درآثار تاریخی به جا مانده از نیاکان ما نگاره ای وجود دارد که به آن فروهر گویند به شکل پیرمردی بالدار و در حال پرواز با حلقه ای در دست چپ در حالی که با دست راست بالا را نشان می دهد تصویر شده است این نگاره از قسمت های مختلفی تشکیل شده که مجموعا" فشرده ای از آموزش های دین زرتشتی را دربردارد.

 نخست به شکل پیرمرد سالخورده نمایش داده شده که یادآور این نکته است که پیران سرد و گرم روزگار را چشیده و منبع تجربیات ارزنده اند که باید مورد استفاده قرار گیرد همچنین دارای بال سه قسمتی و در حال پرواز نشان داده شده که نشان دهنده اندیشه و گفتار و کردار نیک است که با آن می توان به سوی مظهر کمال و جاودانی اهورامزدا که با دست راست خود نشان می دهد پرواز کرد و پیشرفت نمود این تصویر در دست چپ خود حلقه ای دارد که حلقه مهر و پیمان و دوستی نامیده شده و نشان از ارجمندی پیمان و عهد و دوستی و محبت دارد.

 چنبره میان (حلقه وسط) حلقه زندگی نامیده شده که در شکل اصلی آن ابتدای حلقه نازک بوده و در وسط کلفت تر شده و در انتها دوباره نازک می گردد که نشانگر حیات بشر است که ابتدا با تولد و کودکی زندگی را شروع کرده به میانسالی رسیده سپس به انتهای زندگی یا مرگ یعنی محل نازک مجدد حلقه می رسد و حلقه چون گرد است و با حرکت بر روی آن برگشت به مبدأ حرکت اجتناب ناپذیر است دو نکته را یادآور می شود یکی اینکه از طرف اهورامزدا آمده ایم و به سوی او بازخواهیم گشت و دوم اینکه در حین زندگی دنیوی اگر کار خوبی انجام دهیم بازگشت آن نیز برای ما خوب بوده و اگر کار بدی انجام دهیم در طول زندگی بازتاب عمل بد خود را دریافت خواهیم کرد.

دو چنبره یا آویزه متصل به حلقه میان که در تصویر فروهر نقش شده یادآور دو نیروی خوبی و بدی (سپنتامینو و انگره مینو) است که بایستی انسان با نیروی خوبی علیه بدی پیکار کند و بالاخره سه جز دامن نگاره فروهر نشانگر دژمت، دژهوخت و دژورشت (اندیشه و گفتار و کردار بد) بوده که انسان بایستی این اعمال را از خود دور کند و به زیر پا بگذارد تا بتواند به راحتی به سوی اهورامزدا حرکت کرده به رسایی و جاودانی برسد.

                                                        بر گرفته از: جستاری در آئین زرتشت

                                                                                                                مهرداد قدردان

سیزدهمین روز از سی روز ماه زرتشتیان تیر نام دارد. روایت است پس از جنگ های طولانی میان ایرانیان و تورانیان با پرتاب تیری در روز تیر به وسیله آرش کمانگیر پهلوان اساطیری شاهنامه مرز ایران و توران تعیین و صلح برقرار می شود . ابوریحان بیرونی گفته است پس از آنکه آرش برهنه شد بدن خویش را به حاضران نشان داد و گفت به بدنم بنگرید مرا زخم و مرضی نیست ولی یقین دارم پس از انداختن تیر پاره پاره شده و فدا خواهم شد پس از آن دست به چله کمان برد و به قوت و نیروی خدا تیر از شصت رها کرد و در حالی که صلح برقرار می شود و جشن تیرگان برپا می شود مرگ آرش سوگی بزرگ است.

همچنین روایت است در روزگاران باستان در روز سیردهم از سال نو مصریان که برابر با روز سیزدهم از ماه فروردین ایرانی است زمین لرزه و طوفانی عظیم روی داده و همچنین کره زمین بر اثر برخورد با یک شهاب، ساعتی چند معکوس گردیده و زمانی در میان آسمان به صورت ساکن دیده شده این همه حوادث ناگوار را در روز سیزدهم سال دلیل نحس بودن آن می شمارند.

 روز سیزدهم نوروز بنا بر سالنمای زرتشتیان روز تیر است که متعلق به ایزد تیر است که این ایزد همواره به صورت اسبی با دیو خشکی و خشکسالی در جنگ است و اگر پیروز شود آبها سرازیر و گیاهان می رویند از آنچه گذشت چنین بر می آید که ایرانیان پس از برگزاری مراسم نوروزی و دمیدن سبزه . گندم در نخستین روزهای سال نو روزی که متعلق به ستاره باران یعنی سیزدهم فروردین به دشت و صحرا و کنار چشمه ها می روند و شکست یافتن دیو خشکسالی و پیروزی ایزد تیر را جشن می گیرند و به پایکوبی و شادی می پردازند . در این روز مسابقات اسب دوانی مرسوم است که یادآور کشمکش بین ایزد باران و دیو خشکسالی است و پیروزی یک اسب در مسابقه همانند پیروزی اسب ایزد باران است.

 در تمام نقاط ایران سبزه هایی را که برای نوروز و در خوان نوروزی نهاده شده است در پسین سیزده نوروز به آب روان می افکنند تا مایه برکت و سبزی کشتزارها شود.

خانواده های زرتشتی معمولا" سه قاب از سبزه به نماد اندیشه نیک، گفتار نیک، کردار نیک بر خوان می نهند و معمولا" در کنار آنها گندم و جو و ارزن که مایه بزرگ خوراک انسان است سبز می کنند تا موجب فراوانی و برکت در سال نو شود رنگ سبز آن رنگ ملی و مذهبی ایرانیان و نماد امرداد امشاسپند می باشد که در خوان نوروزی جای دارد. دیگر خوراکی هایی که بر سفره هفت سین می نهند سمنو(مایه خمیر) است که نماد خوبی برای زایش گیاهی و بارور شدن گیاهان توسط فروهرهاست.

 سنجد بوی برگ و شکوفه درخت آن محرک عشق و دلباختگی است که از مقدمات اصلی تولد و زایندگی است. سیب سرخ که نماد دیگری است از باروری و زایش و در داستان های ایرانی آمده است درویشی آن را به دو نیم می کند نیم آن را به زن و نیم دیگر آن را به شوی می خوراند و به این ترتیب مرد از عقیم بودن و زن از نازایی رها می شود سماق و سیر و سرکه برای گندزدایی و پاکیزگی محیط زیست و آلودگی هاست علاوه بر موارد فوق چیزهای دیگری هم بر خوان نوروزی گذاشته می شود مانند کتاب اوستا، آفرینگان(شمعدان)، آینه، تخم مرغ از نوع سفید و یا رنگین آن نمادی است از نطفه و نژاد. انار، سرو و مورت از مقدس ترین درختان می باشند وتقدس خود را تا به امروز نگاه داشته اند و به علت رنگ سبز تند برگها شاخه ای از انار، سرو و مورت را در خوان نوروزی قرار می دهند و همچنین غنچه و گل انار که مانند آتشدان است و همچنین پر دانگی انار نماینده برکت و باروری است. پول زرد و سفید(سکه) در خوان نوروزی نمادی است از شهریور امشاسپند که موکل بر فلزات و بودن آن بر خوان موجب برکت و سرشاری کیسه است. گل بیدمشک نمادی است از سپندامذامشاسپند و گل ویژه اسفند ماه است. نارنج نمادی است از گوی زمین و در ظرفی از آب می گذارند که نمادی است از گوی زمین در کیهان و گردش آن بر روی آب نمودار گذشتن برجهای دوازده گانه و تحویل سال است. دانه های اسپند در اوستا به معنی مقدس است و از زمان های کهن مقدس بوده و در رسم های نیایشی به کار می رفته. ماهی سرخ اسفند ماه در برج حوت است و به هنگام نوروز برج حوت به برج حمل تحویل می گردد و علاوه بر آن ماهی یکی از نمادهای آناهیتا فرشته آب و باروری است و وجود آن در خوان باعث برکت و باروری می شود. کوزه پر از آب،نان و شیر و پنیر و سبزی و نقل و شیرینی و آجیل و غیره بر خوان نوروزی می گذارند که معمولا"همگی نمادی از زایش و تولد و بالندگی و برکت و شادی می باشد ضمنا"زرتشتیان در اول بامداد نوروز در دو طرف چهارچوب پایینی درب منازل مقداری برگ آویشن می ریزند و این نشان برقراری جشن در آن خانه است.

یکی از نهادهای احتمالا" شش هزار ساله ایران باستان که تا این زمان بر جای مانده و همچنان هنوز مورد توجه خاص و عام قرار دارد جشن نوروز است. از مطالعه نوشته های برجا مانده پارسی اینطور برمی آید که جامعه پیش از جمشید دیوسالاری بود دیوان بر مردم مسلط بودند و حاصل دسترنج آنها را به یغما می بردند و مردم از گرسنگی و بی چیزی ناتوان و درمانده بودند اما دیوان از پرخوری و زیاده روی به هیضه مبتلا می شدند.مردم زیر فرمان دیوان نیز از آنها بهتر نبودند آنان نیز در فساد و تباهی

فرو رفته اخلاق اجتماعی ناروا و ناپسند بود.

با این شرایط اجتماعی جمشید علیه دیوان به مبارزه پرداخت پس از سالها پیکار و نبرد بی امان و دیر درنگ بر آنها پیروز شد دیوان به خدمت جم در آمدند. جمشید این پیروزی بزرگ را جشن گرفت انجام جشن را روز اول فروردین قرار داد در این ماه   جشن های مذهبی دیگری هم وجود داشت جمشید این جشن ها را در هم آمیخت و از این آمیختگی روزی بس بزرگ و جشنی بس باشکوه به نام جشن نوروز بنیاد نهاد در نخستین روز جشن، آزادی، مساوات و عدالت را به مردم بشارت داد از آن پس جنگ و ستیز از میان مردم برخاست. جمشید کارها را میان مردم قسمت کرد هر گروهی را شغلی ویژه معلوم کرد کشاورزان دیگر برای خود می کاشتند و می درودند و در معیشت زندگی از کسی منت نمی کشیدند روی همرفته تمام مبانی جامعه  دیو سالاری را دگرگون کرد این انقلاب و جشن به سود مردم مستضعف بوده به همین دلیل مردم بسیار شادی کردند زیرا هم کیسه قارون و هم کاسه سلطان شده بودند.

آن گونه که از آثار پارسی پیداست در چند جای ایران باستان نشان از ساختن       کاخ هایی داده شده است که همه آنها مانند تخت جمشید در ارتباط با آیین مهریسنی و ستاره شمری و یافتن اعتدال بهاری و برگزاری مراسم و آیین های پرشکوه جشن نوروز بوده است.

از مجموعه این توضیحات چنین می توان برداشت کرد که در این کاخ ها اتاق    ویژه ای در نظر گرفته و در سقف آن روزنی ساخته بودند و در میان کف آن اتاق سنگ نشانی تعبیه شده بود که هنگام طلوع آفتاب در نخستین ساعات اولین روز فروردین همین که پرتو خورشید از آن روزن بر روی آن سنگ نشان می تابید نشانه تحویل سال بود بلافاصله کوس و دهل و دیگر ابزار موسیقی نواخته می شد و جشن نوروز را با قربانی گاو و شتر و اسب آغاز می کردند.

                                                                                   برگرفته از: نوروز جمشید

                                                                                                            جواد برومند سعید

جشن اسفندگان که در روز سپندارمزد از ماه اسفند(پانزدهم اسفند) برگزار می شود به زنان اختصاص دارد در ایران باستان این روز، روز زن و مادر نامیده می شده است و در این روز فرخنده مردان و فرزندان به زنان و مادران خود هدیه داده و از زحمات آنان سپاسگزاری می کردند به همین مناسبت و همچنان که ابوریحان بیرونی در آثار الباقیه آورده این جشن به نام مردبگیران یا مزدبگیران نیز نامیده شده است.

                                                        بر گرفته از: جستاری در آئین زرتشت

                                                                                                                مهرداد قدردان

یکی از آیین های ایرانی که سالیان بسیار طولانی در قلمرو فرهنگی ایران برگزار شده است آیین جشن چهارشنبه سوری است. به عبارت دیگر گستره برگزاری جشن چهارشنبه سوری حوزه حضور فرهنگ ایرانی را نشان می دهد. این گستره نه تنها کشور ایران بلکه از سرزمین های زیر تشکیل می شود: شرق عراق و شمال آن(کردستان غربی)، شمال سوریه،شرق ترکیه، جنوب روسیه(داغستان و چچنستان)، آذربایجان و قفقاز، ارمنستان، غرب پاکستان، افغانستان، جنوب ترکمنستان، تاجیکستان، ازبکستان، قرقیزستان، غرب و شمال هند، غرب چین.

مراسم جشن چهارشنبه سوری که در سرزمین های یاد شده بالا در سال 1371(1993)برگزار شد توسط فضانوردان فضاپیمای روسی«میر»در خارج از کره زمین فیلم برداری و عکاسی شد و در فردای همان روز از شبکه مرکزی تلوزیون روسیه پخش شد. در این فیلم بخشی از کره زمین به طور یکپارچه درخشان و مشتعل بود و در اعماق فضا با شکوهی هرچه تمامتر می درخشید. این پهنه درخشان سرزمین ایران بود.

در ایران باستان شب چهارشنبه سوری در بالای قصر پادشاهی یا کاخ های بزرگ، خرمنی از آتش روشن می کردند و دیگران نیز بالای بام خانه خود آتش روشن       می نمودند. سوری به معنی سرخی، سرخ رنگ، مانند گل و شراب، و سور به معنی عیش و سرور و شادمانی و به معنی باره شهر و بام بلند و دیوار دور شهر نیز هست و آتش را به آن جهت روشن می کردند که بر این باور بودند: بدی ها و سیاهی را در آتش افکنده و می سوزانند و از روی آتش می پریدند و می گفتند:« سرخی تو از من، زردی من از تو»منظور از سرخی، کردار نیک و منظور از زردی، کردار زشت و ناپسند است.در زمان هخامنشیان خرمنی از آتش را به سه کوپه تقسیم می کردند با همان روش از روی سه آتش به نام :آسمان، آذر و آبان که نام سه فرشته بزرگ خدا هستند می پریدند پس از آن آتش به هفت قسمت تقسیم شد و نام هفت امشاسپند از روی آن ها می پریدند. بر پایی آتش در چهارشنبه سوری نوعی گرم کردن جان و زدودن سرما و پژمردگی و بدی از تن بوده است. این آیین در بزرگداشت این اعتقاد کهن ایرانیان برگزار می شود که در شب سال نو فروهر یا روان درگذشتگان آن خاندان ازآسمان ها به زمین می آید.

مراسم قاشق زنی یکی از رسم های چهارشنبه سوری است که مردم و بعضا" کودکان کاسه و قاشق را به هم کوبیده و در پشت در پنهان می شوند و صاحبخانه نیز تخم مرغ یا تنقلاتی داخل کاسه می گذارد.

                                                        بر گرفته از: پژوهش های ایرانی

                                                                                                     رضامرادی غیاث آبادی

زرتشتیان و در نتیجه ایرانیان هیچ گاه آتش پرست نبودند بلکه آتش و نور را وسیله ای برای تعالی روح و همرنگی و یکسانی در هنگام پرستش قرار داده اند.

در سنت دلایل گزینش نور (آتش) به شرح زیر آمده است:

1-زرتشتی باید مثل آتش پاک و درخشان بوده و منشأ نیکی و پاکی باشد.

2-همان سانی که شعله های آتش همیشه رو به بالا زبانه می کشد روح یک زرتشتی بایستی همیشه در حال ترقی و پیشرفت بوده و حرکت به سوی بالا و طی مراتب الهی را مدنظر قرار دهد.

3-همانطور که آتش ناپاک را پاک می کند و خودآلودگی نمی پذیرد زرتشتی هم باید با بدی بستیزد و خود بد نشود همیشه سعی نماید پاک و راست بماند.

4-به همان سان که می توان با یک ذره آتش خرمن و کوهی از آتش برافروخت باید توجه داشت که با یک روح بلند و پاک می توان روان های بسیار زیادی را پاک و راست نمود و همانطوری که آتش با هرچه تماس بگیرد آن را مثل خود شفاف و درخشان  می کند فرد زرتشتی باید چنان پاکی و راستی و دانش و معرفت را در خود پرورش دهد که با تماس با دیگران آنان را نیز بهره مند از نیکی و راستی و دانش سازد و در کل اثرش بر دیگران مفید و سازنده باشد.

5-آتش دارای جنب و جوش و حرکت و فعالیت است و لحظه ای نمی آساید زرتشتی باید تا پایان عمر از تلاش و کوشش و فعالیت در راه راستی و نیکی فروگذار نکند.

پیدایش آتشکده ها بر این اساس بوده است که با کشف آتش مردم           نمی توانستند همگی برای استفاده، آتش را شبانه روز در منزل خود روشن نگاه دارند به همین دلیل در هر محله از شهر و روستا محلی را به جایگاه آتش اختصاص دادند آتش در آنجا همیشه موجود بود و فردی نگهبان نیز بر آن گماشتند و در هر ساعتی از شبانه روز هر کس که احتیاج به آتش داشت با مراجعه به جایگاه آتش که بعدها آتشکده نام گرفت آتش مورد نیاز خود را برای استفاده های لازم به منزل می آورد این جایگاه آتش توسعه پیدا کرد و چنانکه می دانیم در زمان ساسانیان آتشکده فقط محل عبادت نبود بلکه دادگاه، درمانگاه، محل آموزش، کتابخانه، محل ورزش و آموزش اسب سواری و تیراندازی و در مجموع یک مجتمع دینی فرهنگی ورزشی بود.

                                                        بر گرفته از: جستاری در آئین زرتشت

                                                                                                                مهرداد قدردان

یکی از جشن هایی که در ایران باستان برگزار می شده، جشن سده است که امروزه هم در دهم بهمن ماه در بعضی از نقاط کشور پا بر جاست. برگزاری جشن سده چند مناسبت دارد که از لحاظ گاه شماری و تاریخی قابل توجه است به جهت گاه شماری چنان که می دانیم در روزگاران کهن، سال دو فصل داشته است یکی تابستان بزرگ و دیگری زمستان بزرگ که تابستان هفت ماه و از فروردین تا پایان مهر و زمستان پنج ماه از آبان تا پایان اسفند طول می کشیده است بنابر روایات برگزاری جشن سده به مناسبت گذشتن صد روز از آغاز زمستان برگزار می شده است و از جهت تاریخی نیز همچنانکه در شاهنامه فردوسی آمده است روزی هوشنگ شاه پیشدادی با همراهانش در راهی می رفتند ناگهان ماری بزرگ را دیدند هوشنگ سنگی برداشت به سوی مار پرتاب کرد سنگ به مار نخورد و به سنگی دیگر اصابت کرد و چون هر دو سنگ اتفاقا" از نوع چخماق بودند جرقه ای پدید آمده و بوته خشک کنار سنگ آتش گرفت و بدین وسیله آتش کشف شد هوشنگ شاه از این رویداد شادمان شد خدا را شکر کرد که آتش را بر او آشکار کرده و به همین مناسبت روز کشف آتش را جشن اعلام کرد .

برآمد به سنگ گران سنگ خرد                           هم آن و هم این سنگ گردید خرد

فروغی پدید آمد از هر دو سنگ                           دل سنگ گشت از فروغ آذرنگ

جهاندار پیش جهان آفرین                                  نیایش همی کرد و خواند آفرین

که او را فروغی چنین هدیه داد                           همین آتش آنگاه قبله نهاد

یکی جشن کرد آن شب و باده خورد                    سده نام آن جشن فرخنده کرد

ز هوشنگ ماند این سده یادگار                           بسی باد چون او دگر شهریار

                                                       بر گرفته از: جستاری در آئین زرتشت

                                                                                                                مهرداد قدردان 

سوشیانت به معنای نجات دهنده است هدف اشوزرتشت از بیان این واژه وجود مرد خاص و ویژه ای نیست که در آینده ظهور خواهد کرد و نجات دخنده جهان از بدیها وپلیدیها خواهد شد بلکه منظور آن پیام آور راستین هر فردی است که مطابق قانون اشا عمل کند و نیکوکار و درست کردار باشد با دیگران بر اساس مهر، محبت، عدالت و راستی رفتار کند مردم را به سوی راستی و اشا رهنمون باشد. اشوزرتشت نیز خود را یکی از سوشیانت ها می داند.

در کتب تشکیل دهنده ادبیات پهلوی برداشت دیگری شده و چنین آمده که از نطفه زرتشت که در دریاچه کیانسه (هامون) به امانت گذاشته شده و توسط 9999 فروهر نگهداری می شود در پایان هر هزار سال از سه هزار سال آخر از عمر دوازده هزار ساله جهان یک دختر باکره وارد این دریاچه شده و با آب تنی حامله می گردد و از تخمه زرتشت در پایان هر هزار سال آخر به ترتیب هوشیدر، هوشیدرماه،سوشیانس یا شاه بهرام و رجاوند به دنیا خواهند آمد با بدی ها مبارزه کرده و عدالت گستری خواهند کرد و مقارن ظهور آخرین موعود یا سوشیانت جهان از بدی تهی خواهد شد و رستاخیز رخ خواهد داد و جهان به گونه پیش از حمله اهریمن درخواهد آمد بر جهان نیکی و راستی و شادمانی حاکم خواهد شد طبق همین روایات در زمان ظهور هر یک از این موعودها وقایعی نیز رخ خواهد داد که ظهور آنان را اعلام می دارد از جمله ثابت ماندن خورشید در وسط آسمان مقارن ظهور هر کدام از آنها به ترتیب ده، بیست و سی روز.

                                                                     بر گرفته از: جستاری در آئین زرتشت

                                                                                                                مهرداد قدردان